Tiyatro

Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒:

Bir ÔÇśd├╝┼čÔÇÖ ├╝lkesinde ge├žmektedir. S─▒radan bir ┼čehirde, s─▒radan bir otelin lobisinde raslant─▒ sonucu bir araya gelen ve daha ├Ânceden biribirlerini hi├ž tan─▒mayan insanlar─▒n trajikomik ├Âyk├╝s├╝n├╝ anlat─▒r.

D─▒┼čar─▒da soka─ča ├ž─▒kma yasa─č─▒ s├╝rmektedir. ─░simleri yoktur rol ki┼čilerinin. Oteldeki oda numaralar─▒yla an─▒lmaktad─▒rlar. T├╝rl├╝ ├že┼čit bask─▒n─▒n h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝, ki┼čilerin kimliksizle┼čtirildi─či bir ortamda, kendilerine, ge├žici de olsa, bir d├╝zen olu┼čturma ├žabas─▒ i├žersindedirler. Olu┼čturduklar─▒ ÔÇśd├╝zenÔÇÖ ise, halihaz─▒rda d─▒┼čar─▒da var olan─▒n k├╝├ž├╝k bir benzeri ya da uzant─▒s─▒ olmaktan ├Âteye gidemez. D├╝┼č ile ger├žek aras─▒nda savrulur dururlar. Giderek daha yaln─▒z, daha tepkisiz, daha vurdumduymaz, daha kabullenmi┼č hale gelirler.

Bu durumda, bulunduklar─▒ yer bir otel lobisi bile olsa,  ÔÇśBask─▒c─▒ ErkÔÇÖ s─▒fat─▒yla ortaya yeni bir ÔÇśBa┼čÔÇÖ ─▒n ├ž─▒kmas─▒ ka├ž─▒n─▒lmazd─▒r. cc

Ki┼čiliksizle┼čtirmeye hiciv
 NEV─░N NAZMAN / ─░STANBUL

'Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒", ┼×ehir Tiyatrolar─▒'n─▒n 1999-2000 tiyatro d├Âneminde repertuvar─▒na ald─▒─č─▒ yeni bir oyun.

Devlet Tiyatrosu oyuncular─▒ndan olan ve halen "Bir Casusa A─č─▒t" adl─▒ oyunda rol alan Civan Canova, oyunu yazarken, T├╝rkiye'nin sosyo-politik durumundan yola ├ž─▒karak kafas─▒nda soru i┼čaretleri b─▒rakan sorular─▒n izini s├╝rm├╝┼č. Yazar, yasaklar─▒n ├žemberinde ya┼čamaya zorlanan insanlar─▒n tepkilerini ve insanlar aras─▒ ileti┼čimsizli─či yaratt─▒─č─▒ karakterle destekleyip, toplumun farkl─▒ kesimlerine g├Ândermelerde bulunuyor. Behi┼č A┼č├ži, U─čurtan Atakan, Sevil Uluyol, Adnan Altay ve Nalan Kuru├žim'in rol ald─▒─č─▒ oyunun dramaturglu─čunu Arzu I┼č─▒tman yap─▒yor. Sahne ve giysi tasar─▒m─▒n─▒ Zuhal Soy'un ├╝stlendi─či oyun, y─▒l boyunca ┼×ehir Tiyatrolar─▒'nda sahne alacak.

├ça─č─▒m─▒z─▒n en ├Ânemli sorunlar─▒ndan biri olarak kabul edilen insanlar aras─▒ndaki ileti┼čimsizli─čin ele al─▒nd─▒─č─▒ oyun, soka─ča ├ž─▒kma yasa─č─▒n─▒n oldu─ču bir g├╝nde otel lobisinde bir araya gelen insanlar─▒n nas─▒l yaln─▒z ve tepkisiz olduklar─▒n─▒ traji komik bir dille anlat─▒yor.

Soru i┼čaretlerine yan─▒tlar

"Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒" adl─▒ oyunda, yasa─č─▒n hangi nedenle ve hangi ├╝lkede al─▒nd─▒─č─▒na dair a├ž─▒k ipu├žlar─▒ verilmiyor ama, oyunun mesaj─▒ a├ž─▒k. Yasaklar nerede uygulan─▒rsa uygulans─▒n insanlar ki┼čiliksizle┼čtirilip, etkileri bilin├žalt─▒na kaz─▒n─▒yor. T├╝m bu yasaklar─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ bir vatanda┼č olarak omuzlar─▒nda hisseden Civan Canova, yasa─č─▒ tiyatro metinlerine ta┼č─▒ma fikrini ┼č├Âyle anlat─▒yor: "─░nsanlar kendilerini rahats─▒z eden konulardan yola ├ž─▒k─▒yorlar. Ben de kafam─▒ kurcalayan, bende soru i┼čaretleri uyand─▒ran, hayat─▒m─▒ etkileyen sorulardan yola ├ž─▒k─▒yorum. Yasaklar bunun ba┼č─▒nda geliyor. Soka─ča ├ž─▒kma yasa─č─▒ ise bir sembol. Ben oyunumla yasaklar─▒n insanlar ├╝zerindeki bask─▒lar─▒n─▒ ve etkilerini anlatt─▒m. Bunu yaparken kendime has bir uslup se├žtim. Yasaklar─▒ kendi s├Âylem bi├žimimle anlatt─▒m. Yer yer mizah ├Â─čelerinin a─č─▒r bast─▒─č─▒ daha sembolik karakterlerin yer ald─▒─č─▒ bir ger├žekle ger├žek├Âtesi durumlar─▒n i├ž i├že ge├žti─či bir uslubu tercih ettim."

Oyununda yasaklar─▒n insanlar─▒ nas─▒l yaln─▒zla┼čt─▒rd─▒─č─▒n─▒ ve bundan kaynaklanan do─čan ileti┼čimsizli─či harmanlayarak izleyiciye sunan Canova, oyununda ileti┼čimsizli─či bir yan ├Â─če olarak kullanm─▒┼č. ─░leti┼čimsizli─čin Abs├╝rd Tiyatro'nun ana ├Â─česi olmas─▒ndan da faydalanan Canova, iki kavram─▒ bir arada i┼člemesinin nedenini, bi├žemden kaynakl─▒ oldu─čunu vurguluyor. Canova, insanlara aras─▒ ileti┼čimsizli─či kullanarak mizahi bir uslub olu┼čturmu┼č.

Oyunu yazarken T├╝rkiye'nin politik durumunu g├Âz ├Ân├╝nde bulundurdu─čunu belirten Canova, "Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ┼čartlardan nas─▒l etkileniyoruz. Bu sorulara ya┼čad─▒─č─▒m s├╝re boyunca cevaplar arad─▒m, sorgulamaya ├žal─▒┼čt─▒m. Yani bir vatanda┼č olarak yasaklar─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ omuzlar─▒mda hissediyorum. Bunlardan yola ├ž─▒kt─▒m. Sonu├žta bu fantastik ├Â─če i├žinde g├╝n├╝m├╝z ┼čartlar─▒n─▒ ve ya┼čad─▒─č─▒m ├╝lkeyi anlatt─▒m" diyor.

Sahnedeki g├╝n├╝m├╝z insan─▒

Canova, oyunda yaratt─▒─č─▒ karakterlerde, yasa─č─▒n genelde insanlar─▒n bilin├žalt─▒na yerle┼čti─čini vurgulaman─▒n yan─▒ s─▒ra, yasaktan insanlar─▒n etkilenme bi├žimini farkl─▒ oldu─čunu s├Âyl├╝yor. Canova, oyunundaki karakterlerin tahlillerini ise ┼č├Âyle a├ž─▒kl─▒yor: "Mesela bir karakter b├╝t├╝n yasaklar─▒ benli─čine sindirmi┼č, yasaklar─▒ onaylayan, onlara sahip ├ž─▒kan bir karakter. Bunlar toplumumuzda yer alan insanlar. "Bunlar─▒ asacaks─▒n ki adam olsunlar" diyen insanlar var bu ├╝lkede. Ama bunun d─▒┼č─▒nda oyunda bulmaca ├ž├Âzen insanlara da yer verdim. Bunlar ise malesef bu ├╝lkede ya┼čayan ve seslerini ├ž─▒karmayan ├žo─čunluk. Bilin├žsiz ve tepkisizler. Oyunda her kesimi temsil eden karakterlere yer verirken de onlar─▒ iki ki┼či olarak ele ald─▒m.

├ç├╝nk├╝ iki ki┼či daha geni┼č bir kesimi temsil ediyor. Bunlar tepkisiz ve hi├žbir ┼čeye reaksiyon g├Âstermeyen kesim." Oyunda mesaj ├ž─▒kar─▒lmas─▒n─▒ izleyiciye b─▒rakan yazar, "Ben ┼čunu anlatmak istiyorum demek bana ters geliyor. ├ç├╝nk├╝ oyunun anlatt─▒─č─▒ yazar─▒n anlatmak istedi─čidir. Bundan ders ├ž─▒karmak seyirciye kalm─▒┼č bir ┼čey" diyor. Oyun, 1997 y─▒l─▒nda Cevdet Kudret ├ľd├╝l├╝'n├╝ alm─▒┼č ve ge├žti─čimiz y─▒l ─░zmit Belediyesi ┼×ehir Tiyatrolar─▒ taraf─▒ndan sahnelenmi┼čti.
 

SOKA─×A ├çIKMA YASA─×I
 
AKVARYUMUN ZEH─░RL─░ SUYU
Sibel Arslan Ye┼čilay    
 
   Bir otelin lobisindeyiz. Nedeni belirsiz bir soka─ča ├ž─▒kma yasa─č─▒n─▒n etkiledi─či m├╝┼čterilerin aralar─▒ndaki ili┼čkileri, garip, g├╝l├╝n├ž durumlar─▒ izliyoruz. D─▒┼č y├╝zeyi aynal─▒ camlar sayesinde i├žeridekiler d─▒┼čar─▒da olup biteni rahatl─▒kla g├Âr├╝rken, d─▒┼čar─▒dan i├žerisi g├Âr├╝nm├╝yor. ─░zleyiciyi de otelin i├žine alan yorum sayesinde bizler, oturdu─čumuz koltuklardan d─▒┼č d├╝nyadaki kavga-g├╝r├╝lt├╝y├╝, duvara yaz─▒ yazanlar─▒, polisten dayak yiyenleri g├Âr├╝yoruz. Ama as─▒l g├Âr├╝lmesi gerekenler ÔÇśi├žerdekilerÔÇÖ. Otel m├╝┼čterileri memleketimizden insan manzaralar─▒ sunuyor. G├Âlgesinden korkan m─▒ arars─▒n─▒z, y├Ânetici oldu─ču i├žin  film y─▒ld─▒z─▒n─▒n odas─▒na girme hakk─▒n─▒ kendine g├Âren mi, hayat─▒n─▒ askeri zaferlere endeksleyen mi arars─▒n─▒z, olup bitenler kar┼č─▒s─▒nda hi├ž tepki g├Âstermeyip bulmaca ├ž├Âzmeye odaklanan m─▒. Bu otelde her t├╝r insandan birer numune var.
     Civan CanovaÔÇÖn─▒n yazd─▒─č─▒ ÔÇťSoka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒ÔÇŁ, ge├žen sezon ─░zmit ┼×ehir Tiyatrolar─▒ÔÇÖnda sahnelenmesinin ard─▒ndan bu kez ┼×ehir Tiyatrosu yap─▒m─▒ olarak Arif AkkayaÔÇÖn─▒n rejisiyle kar┼č─▒m─▒zda.. C├╝neyt ├çal─▒┼čkur ─░zmitÔÇÖteki sahnelemede metne, abs├╝rd bir yorum getirmi┼čti. Arif AkkayaÔÇÖn─▒n yorumunda ise politik boyut daha belirgin.  
     Ki┼čilerin oda numaralar─▒yla an─▒ld─▒─č─▒ otelin lobiden ayr─▒lmayan, olaylar─▒ alayc─▒ bir ├╝slupla yorumlayan ki┼čisi bay 302. Bay ResepsiyonÔÇÖun varolu┼č nedeni sorgulamadan t├╝m emirleri uygulamak. Otelin m├╝d├╝r├╝ ise o andaki ruh haline g├Âre, bir tak─▒m sa├žma yasaklar koymakla me┼čgul. Her birey yasaklara kar┼č─▒ , kendi kimli─čine g├Âre tav─▒r al─▒yor. Ancak bir yandan da ├žok normal bir durummu┼č gibi alg─▒lan─▒p sorgusuz sualsiz boyun e─čiliyor yasaklara.
   Zuhal SoyÔÇÖun sahne tasar─▒m─▒nda otelin lobisini ve di─čer odalar─▒ ayn─▒ anda g├Âr├╝yoruz. Mekan biraz fazla lo┼č. Sahnenin sol k├Â┼česindeki k─▒rm─▒z─▒ kadife kapl─▒ locada olanca ihti┼čam─▒yla Muppet ShowÔÇÖdaki ya┼čl─▒ kuklalar─▒ and─▒ran bay ve bayan 555 s├╝rekli bulmaca ├ž├Âz├╝yor. Dramaturjisini Arzu I┼č─▒tmanÔÇÖ─▒n ├╝stlendi─či oyunda Kahraman Acehan, Bercis Fesci, Cengiz Keskink─▒l─▒├ž, Turgut Arseven, Mehmet Bulduk, H├╝sn├╝ Demiralay, Ergun ├ť─čl├╝, Sema Ke├žik, Yavuz ┼×eker, S├╝leyman Bal├ž─▒n, U─čurtan Atakan, Adnan Altay, Sevil Uluyol ve ─░lhan Kilimci rol al─▒yor.
   Kapal─▒ bir mekana belli bir s├╝reli─čine tutsak edilmi┼č bireyler aras─▒ndaki ileti┼čimsizli─či traji-komik bi├žimde ele alan, sahneleme ve oyunculu─čuyla rahat├ža izlenebilen bir yap─▒m ÔÇťSoka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒ÔÇŁ. 
 RAD─░KAL, 3.12.1999

1997. Haber.. Bu y─▒l Cevdet Kudret Edebiyat ├ľd├╝l├╝'n├╝ Civan Canova kazand─▒
"SOKA─×A ├ç─▒kma Yasa─č─▒"n─▒n uyguland─▒─č─▒ bir g├╝n bir ta┼čra otelinin lobisinde s─▒k─▒┼č─▒p kalsan─▒z ne yapars─▒n─▒z? Hele hele bir paranoya, korkusundan dolay─▒ odas─▒n─▒ Che Guevera takma ad─▒yla de─či┼čtirerek sizi otelde bir k─▒r gerillas─▒n─▒n da bulundu─čuna inand─▒r─▒rsa? Siz bir profes├Âr ya da sinema oyuncusuysan─▒z ve otel m├╝d├╝r├╝ sizi bu yasaktan dolay─▒ b├╝y├╝k bir bask─▒ alt─▒na alm─▒┼čsa. Bask─▒ alt─▒nda olan insanlar ne yapar?
B├╝t├╝n bu sorular─▒n cevab─▒ bu y─▒l Cevdet Kudret Edebiyat ├ľd├╝l├╝'n├╝ kazanan Civan Canova'n─▒n "Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒" adl─▒ komedi ├╝sluplu oyununun i├žinde gizli. "Oyunda, otel lobisinde s─▒k─▒┼č─▒p kalan insanlar─▒n birbirleriyle ge├žirmek zorunda olduklar─▒ bir g├╝n i├žerisinde ya┼čad─▒klar─▒ ili┼čkilerini, bir anlamda ileti┼čimsizliklerini anlat─▒yorum. Sonunda b├╝t├╝n bu gerginlik ve bask─▒ bir r├╝yan─▒n uyan─▒┼č─▒nda bitiyor. ─░nsanlar ger├žek hayatta zaten b├╝y├╝k bask─▒larla kar┼č─▒ kar┼č─▒yalar. Onun i├žin bir oyun i├žerisindeki bu karma┼čay─▒ r├╝yayla sonland─▒rmak istedim" diyor Canova.
Canova, ge├žen y─▒l Devlet Tiyatrolar─▒'nda sahnelenen "K─▒yamet Sular─▒nda" adl─▒ yap─▒t─▒yla da ─░smet K├╝ntay Tiyatro ├ľd├╝lleri kapsam─▒nda En ─░yi Yerli Oyun Yazar─▒ se├žilmi┼čti. Bu yar─▒┼čmaya kat─▒lmas─▒n─▒ birazda tesad├╝f olarak nitelendiriyor. "Bir bu├žuk y─▒l ├Ânce "Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒"n─▒ Devlet Tiyatrosu'na sahnelenmesi i├žin sunmu┼čtum. Repertuar Kurulu taraf─▒ndan kabul g├Ârmeyen oyunumla babam─▒n ve ablam─▒n hocas─▒ olan Cevdet Kudret ad─▒na d├╝zenlenen yar─▒┼čmaya kat─▒lmaya karar verdim. Bu Cevdet Kudret'e olan sayg─▒m─▒n bir g├Âstergesiydi ve sonu├žland─▒."
Yazmay─▒ herzaman b├╝y├╝k bir tutkuyla s├╝rd├╝rd├╝─č├╝n├╝ ve s├╝rd├╝rece─čini s├Âyleyen Canova'n─▒n "K├Âr Bulu┼čma" isimli K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ ├Âd├╝ll├╝ bir senaryosu, yarg─▒s─▒z infaza bir adam─▒n y─▒llar sonraki hesapla┼čmas─▒ g├Âz├╝yle bakan "K─▒z─▒l ├ľtesi Ayd─▒nl─▒k" isimli oyunu da bulunuyor.
Halen Devlet Tiyatrosu'nda oyuncu olan Civan Canova bu sezon, Aziz Nesin Sahnesi'nde "Bir Casusa A─č─▒t" isimli oyunla izleyicilerin kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒k─▒yor. George Tabori'nin yazd─▒─č─▒ ve C├╝neyt ├çal─▒┼čkur'un y├Ânetti─či "Bir Casusa A─č─▒t"ta ayr─▒ca Nihat ─░leri ve Sema ├çeyrekba┼č─▒o─člu rol al─▒yor.

 

Kulis
                                     12.11.1999
'SOKA─×A ├çIKMA YASA─×I' VAR ┼×ebnem At─▒lgan─░stanbul

┼×ehir Tiyatrolar─▒'n─▒n yeni sezon oyunlar─▒ aras─▒nda seyirci ile kas─▒m ay─▒nda bulu┼čan 'Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒' da var. Oyunun yazar─▒ ayn─▒ zamanda ─░stanbul Devlet Tiyatrosu oyuncular─▒ndan olan Civan Canova. Bu kez y├Ânetmenlik koltu─čuna oturan Arif Akkaya'da, ┼×ehir Tiyatrosu oyuncular─▒ aras─▒nda. Oyun, ismiyle birebir e┼čle┼čmese de aralara serpi┼čtirilen ipu├žlar─▒, oyuna neden b├Âyle bir isim verildi─čini anla┼č─▒l─▒r k─▒l─▒yor.

T.O: 'Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒', y├Ânetmenli─či yapt─▒─č─▒n ikinci oyunun.. Oyun ismi -Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒- bir d├Ânemin ├Âzel bir tan─▒mlamas─▒... Neden bu isimde bir oyunu se├žtin?

Arif Akkaya: Evet, 'Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒' y├Ânetmenli─čini ├╝stlendi─čim ikinci oyun. ─░lk oyunum Devlet Tiyatrolar─▒nda bir oyun yazar─▒ olan Orhan G├╝ner'in '─░kinci N├Âbet├žinin S─▒k─▒nt─▒lar─▒'ad─▒n─▒ ta┼č─▒yordu. Bu oyunu se├žtim ├ž├╝nk├╝, oyunun metninde d├╝┼č ile ger├žek aras─▒nda bir hikaye anlat─▒l─▒yor. Bu ├╝lkede de d├╝┼č ile ger├žek aras─▒nda bir tak─▒m ┼čeyler ya┼čand─▒ ve bitti. Bu oyunu tercih etmemdeki neden buydu: Bu ├╝lkenin sokaklar─▒nda ya┼čanan bir tak─▒m ┼čeyleri hat─▒rlatmak. ├ťstelik hala bu ├╝lkenin sokaklar─▒nda traj─▒ komik hatta abs├╝rd ┼čeyler ya┼čanmaya devam ediyor. T├╝m bunlar─▒ seyircilere bir kez daha anlatmak ve biraz da bu olaylarla 'ti' ge├žmek istedim. Oyunun tekstinde de var bu zaten.. Biraz olaylar─▒n ├╝st├╝ne gitmeye ├žal─▒┼čt─▒m ben.. Ayr─▒ca bu ├╝lkede yasaklarla ilgili ├žok ciddi problemler var. Bir zamanlar insanlar aras─▒nda kom┼čuluk ili┼čkileri ve diyaloglar vard─▒. Bir tak─▒m yasaklarla insanlar kimliksizle┼čtirildiler. Apolitize edildiler. Hi├žbir konuda fikir ve d├╝┼č├╝nceleri kalmad─▒. S├Âz├╝n├╝ etti─čimiz yasaklar─▒n meyveleri bug├╝n ileti┼čimsizlik, medya ve yaln─▒z kalan bireyler olarak bize geri d├Ân├╝yor ne yaz─▒k ki.. T├╝m bunlar d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde Civan'─▒n yazd─▒klar─▒n─▒ ├žok do─čru buluyorum. Ben de bunlar─▒ -yasaklar─▒-sorguluyorum ├ž├╝nk├╝..

T.O: Neden bu oyun diye sorarken, arkas─▒nda b├Âyle bir nedenin oldu─čunu d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝m ben de..

Arif Akkaya: Evet. 'Vi┼čne Bah├žesi'ni sahnelemek istemem ├Ârne─čin.. 'Vi┼čne Bah├žesi'ni yapmak istesem bile oyunun i├žinde mutlaka bir problem aramak isterim. Birazc─▒k d├╝nyaya bakar─▒m. Bu nedenle de ├Âzellikle abs├╝rd oyunlardan yanay─▒m.

T.O: Y├Ânetmenli─čini yapt─▒─č─▒n bir ├Ânceki oyunda b├Âyle miydi?

Arif Akkaya: ─░├žerik olarak o da sorgulayan bir oyundu ama anlat─▒lanlar bir d├╝┼č i├žinde ya┼čananlar de─čildi. '─░kinci N├Âbet├žinin S─▒k─▒nt─▒lar─▒', bir akt├Âr├╝n yanl─▒zl─▒─č─▒n─▒ ve daha ├žok yapmak isteyip de yapamad─▒klar─▒n─▒ anlat─▒yordu. 'Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒'nda ise ba┼čka bir ┼čey var. Tamam─▒yle d├╝┼čle ger├žek aras─▒nda gidip gelen bir oyun bu..

T.O: Ben d├╝┼č de─čilde iki ayr─▒ oyun olarak d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝m izlerken.. Birincisi senin s├Âyledi─čin gibi 80 d├Ânemini anlatan b├Âl├╝mler, ikincisi otel lobisinde ge├žen olaylar.. Otel ├žal─▒┼čanlar─▒ ve otel m├╝┼čterilerine de─či┼čik kimlikler y├╝klemi┼čsin.. Seyirci de b├Âyle alg─▒l─▒yor mu acaba?

Arif Akkaya: Ben 'Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒'n─▒n metnini ├╝├ž katman olarak g├Âr├╝yorum. Bu uzak bir laf gibi gelebilir ama ├╝├ž katman dedi─čim, ├╝├ž kat demek. Oyunu izleyen bir g├Âz, yaln─▒zca lobide ya┼čanan komediyi g├Ârebilir. ─░kinci g├Âz e─čer isterse odalarla beraber lobiyi de g├Ârebilir. Lobide olan insanlar, odalar─▒nda sessizler, yaln─▒zca lobide sesleri ├ž─▒k─▒yor. ├ť├ž├╝nc├╝ g├Âz e─čer g├Ârmek isterse, arka taraftaki soka─č─▒ ve sokaktan ge├žen insanlar─▒ da g├Ârebilir ve tabii sokakta ya┼čananlar─▒ da.. Dikkatli bak─▒ld─▒─č─▒nda sokaktaki insanlar─▒n i┼čkence g├Ârd├╝─č├╝, copland─▒─č─▒ ya da birbirlerini ├Âld├╝rd├╝klerini g├Ârebilirsiniz. Sokakta ya┼čananlar, ├žok ├╝st├╝ne gidilmeden anlat─▒l─▒yor seyirciye.. Bunun ├╝st├╝ne gitsem, a├ž─▒k├žas─▒ tad─▒ bozar diye d├╝┼č├╝nd├╝m. ├ľrne─čin Gaziosmanpa┼ča'da izlendi─činde t├╝m seyirciler 'soka─č─▒' g├Ârm├╝┼člerdi. Ama oyunu izleyen g├Âz, sadece lobideki kimlikleri de g├Ârebilir. Bu tamamen izleyiciye kalm─▒┼č bir alan.. Komik ama kara komedi.. Lobide bir ara karafatma m─▒ hamamb├Âce─či mi tart─▒┼čmas─▒ ya┼čan─▒yor ├Ârne─čin. Sokaklar─▒m─▒zda da ne yaz─▒k ki karafatmalar dola┼čmaya ba┼člad─▒. Bunlar tekste ├žok net anlat─▒lm─▒┼č. Ben de tekste anlat─▒lanlar─▒ ortalara, b─▒├žak s─▒rt─▒na getirmeye ├žal─▒┼čt─▒m.

T.O: Yeterli mi?

Arif Akkaya: Bence yeterli.. Yani yakalamak isteyen yakalad─▒. Bu nedenle oyundan ├╝├ž ayr─▒ tad al─▒nabilir gibi geliyor bana..

T.O: Neden komedi?

Arif Akkaya: Komedi de─čil asl─▒nda kara komedi..

T.O: Kara komedi.. Daha ├žok politik komedi gibi..

Arif Akkaya: Ben politik oyunlardan yanay─▒m. Yani politik d├╝┼č├╝ncem bilmem ne kuptu oldu─ču i├žin de─čil.. Evet oyunun i├žinde biraz durum komedisi var. ├ç├╝nk├╝ g├╝lerek bir tak─▒m ┼čeyleri anlatmak daha kolay ama d├╝zeyli kalarak. ├ľtekisi bulvar komedisi ya da a├ž kap─▒, kapa kap─▒ komedisi olacak gibi geldi bana.. Komedinin ┼č├Âyle bir inceli─či var: Komediyi beyninizle alg─▒lad─▒─č─▒n─▒zda d├╝rter sizi.. As─▒l yapmak istedi─čim hikaye, as─▒l derdim -tiyatronun da derdi olmas─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m- biraz daha politik tiyatrodan yana olmak.. 80 ├Âncesinde yap─▒lan ya da Zeki ile Metin'in yapt─▒─č─▒ kaberelere bakal─▒m ├Ârne─čin. Sahne de 'tahtta oturan adam' her kimse halk taraf─▒ndan tan─▒n─▒yor ve sahnede g├Âr├╝ld├╝─č├╝ anda seyircileri gld├╝rmeye ba┼čl─▒yor. G├╝l├╝yorlar ├ž├╝nk├╝ tahtta oturana tepki g├Âsteriyorlar. B├Âylece tiyatro bir anlamda g├Ârevini yerine getirmi┼č oluyor. ─░lle de kabere olacak de─čil elbete.. A├ž─▒k├žas─▒ tart─▒┼čma yaratacak oyunlar sahnelenebilir. ├ľrne─čin Maksim Gorki oynamak var. 'Ayak Bacak Fabrikas─▒'n─▒ oynamakta fayda var. Politik tiyatronun i├žine pek├žok teksti ├žekebilirsiniz. Bence L├╝k├╝s Hayat'ta politik bir tiyatrodur ya da gibi yap─▒labilir. ├ç├╝nk├╝ orada da bir az─▒nl─▒k ├žo─čunluk hikayesi s├Âz konusudur. Tekst ba┼čka t├╝rl├╝ de okunabilirmi┼č gibi geliyor bana..

T.O: Peki 'Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒'nda yapt─▒─č─▒n bu muydu?

Arif Akkaya: Tekstin a├ž─▒l─▒m─▒ b├Âyle.. Ancak rejide bir tak─▒m de─či┼čikler var tabii.. ├ľrne─čin tekste sokak yoktu. Sokak benim ilavem.. Tekste odalar ve servislerin say─▒s─▒ daha az. Hareket trafi─činin art─▒r─▒lmas─▒ da benim rejim.. Asl─▒nda 'Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒'n─▒n be┼č katmanl─▒ olarak d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝m.

T.O: Di─čer katmanlar nelerdi?

Arif Akkaya: Evler olacakt─▒, olmad─▒. Oyunun i├žine evlerin de girmesinin ├žok kafa kar─▒┼čaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m.

T.O: Cam─▒n arkas─▒nda i┼čkence yap─▒lan insanlar─▒ g├Âsteriyorsun. Neden bize biraz daha yak─▒n de─čiller? Ya da daha dikkat ├žekici bir ┼čekilde ├Ârne─čin cam fanus i├žinde olamazlar m─▒yd─▒?

Arif Akkaya: Ama tam tersine cam fanusun i├žinde ya┼čayanlar onlar zaten.Sokakta kalanlar hep onlar oldular ├ž├╝nk├╝..

T.O: Anlad─▒m. Arka taraf─▒ sokak olarak d├╝┼č├╝n├╝yorsun. Lobide d├╝┼č g├Âren adam─▒n kimli─či nedir? Bir sol kimlik mi ta┼č─▒yor acaba?

Arif Akkaya: Acaba? Yoksa ortada bir yerlerde mi?

T.O: ─░┼čkenceleri bir tek o g├Âr├╝yor ama..

Arif Akkaya: Do─čru.

T.O: Bir de otel m├╝┼čterilerinden olan bir ├žift s├╝rekli olarak bulmaca ├ž├Âz├╝yor. Cevaplar─▒ bulduklar─▒ sorularsa hep anahtar c├╝mleler ya da ben ├Âyle alg─▒lad─▒m.

Arif Akkaya: Onlar tekstin i├žinde, 525 numaral─▒ oda olarak ge├žiyorlar. Tekste b├Âyle bir ┼čey yakalad─▒m. Tekste 'bunlar hi├žbir ┼čeyi vurdum duymaz insanlard─▒r' diyor. Ben onlar─▒ biraz da seyirci olarak d├╝┼č├╝nd├╝m. Ama ├╝st d├╝zey seyirciler ├ž├╝nk├╝ oyunu simokinleri ve gece k─▒yafetleri ile izliyorlar. Ve bir balkonun ├╝zerindeler. Yani bir zamanlar d─▒┼čardan bakmaya al─▒┼čk─▒n olan ├╝st d├╝zey b├╝rokratlar─▒m─▒z, ├╝st d├╝zey burjuvalar─▒m─▒z gibi.. Bunlar da bir s─▒n─▒f─▒ te┼čkil ediyorlar. Her ├╝lkede oldu─ču gibi bu ├╝lkede de varlar. Suya sabuna dokunmayan ama durmadan konu┼čan bir tak─▒m ayd─▒nlar, entellekt├╝eller, burjuvalar.. Balkonda oturmalar─▒ da oyuna benim ilavemdi.

T.O: Ben onlar─▒ anahtar c├╝mleleri s├Âyletmek i├žin kulland─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝m.

Arif Akkaya: Evet.. Yani.. As─▒l ama├ž oydu ama kost├╝mleri ile de ba┼čka ama├žlar─▒ da oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum ben..

T.O: Oyun i├žersinde di─čer kimlikleri de s─▒n─▒fland─▒r─▒rsak neler s├Âyleyebiliriz?

Arif Akkaya: Tam bir s─▒n─▒fland─▒rma yapamay─▒z ama ├Ârne─čin resepsiyon i┼čine bakan adam, her d├Ânemde i┼čini yapmay─▒ beceren bir tip; biraz yalaka, i┼č yerindeyken kar─▒s─▒yla ko┼čacak kadar da alaturka.. Hi├žbirisine karakter diyemem ben bunlar─▒n.. B├╝t├╝n hepsi tip asl─▒nda.. 333 en korka─č─▒, en korkutulmu┼č olan─▒.. Az─▒nl─▒klar─▒ temsil ediyor. ├ľzellikle hareketlerinden bunu anlamak m├╝mk├╝n.. Hep korkutulmu┼č, hep yaln─▒z kalm─▒┼č. Her┼čeyden korkan insanlar─▒m─▒z─▒n say─▒s─▒ olduk├ža y├╝ksek bu ├╝lkede.. Hepsi birbirine d├Ân├╝┼čen, ulanan ve de─či┼čken tipler. Hi├žbir tipin tek bir kar┼č─▒l─▒─č─▒ yok. Hepsi yanar d├Âner ve kaygan.. Zaten oyunun ya da d├╝┼č├╝n sonunda hepsi birbirine d├Ân├╝┼č├╝yor ve b├╝y├╝k bir kauso d├Ân├╝┼č├╝yor hikaye.. Bir bak─▒yoruz oyunun sonunda yani d├╝┼č bitti─činde tipler de de─či┼čmi┼č.

T.O:Ama d├╝┼č bitti─činde, bitmeyen ger├žek bir olay var: Soka─ča ├ž─▒kma yasa─č─▒..

Arif Akkaya: Evet. Tek ger├žek o.. Bir de d├╝┼č├╝n i├žinde de─či┼čenler var. Yani adam d├╝┼č g├Âr├╝rken eylem yapanlar, d├╝┼č bitti─činde ba┼čka kimliklere b├╝r├╝n├╝yor. ├ľrne─čin birbirlerini 'naber moruk ' diyerek selamlayan ya da tiner ├žeken gen├žlere d├Ân├╝┼čm├╝┼č oluyorlar. Art─▒k pencerenin arkas─▒ndakiler yani sokaktakiler iyice apolitize ve dejenere olmu┼č durumdalar. Bir an i├žin g├Âsterilen her┼čey toplumun ciddi bir g├Âstergesi asl─▒nda..

T.O:Evet ama neden bu kadar arkada b─▒rakt─▒n onlar─▒.. ─░zleyici bu g├Âstergeleri fark etmekte zorlanmayacak m─▒?

Arif Akkaya: ├çok arkada kald─▒, ├Âzellikle bu sahnede.. Ama di─čer sahnelerde ├Âyle de─čil. Kalanlar zaten hep arka planda oluyor. ├çok ├Ân planda olmu┼č olsa bile.. Gen├žlerin coplanmas─▒, dayak yemesi, i┼čkence.. Hep sokakta oldu. Bu nedenle sokak ger├že─čini de─či┼čtiremezdim. Onlar yine arka tarafta olacakt─▒. 
 

[civan canova]
[
index]
[
├ľzge├žmi┼č]
[
Oynad─▒klar─▒m]
[
Oynanan Oyunlar─▒m]
[
├ťSTAT HARPAGON]
[
PR├ľM─░YER]
[
Ful Filizlenirken]
[
D├╝─č├╝n ┼×ark─▒s─▒ 2006]
[
Eski┼čehir' den]
[
S├Âyle┼či]
[
K─▒yamet Sular─▒]
[Soka─ča ├ç─▒kma Yasa─č─▒]
[
Erkekler Tuvaleti]
[
TiyatroBiz]
[
Light Beyond Red]
[
OGUZ ATAY ODULU]
[
MAH─░R CANOVA]
[
Annem]
[
kardeslerim]
[
Alb├╝m]
[
Benim Saklad─▒klar─▒m]
[
Tuna'nin Korsanlari]
[
Sacmalamalar]
[
Yitirdiklerim]
[
Son sayfa]